Oliver Stone

Regisseur Oliver Stone werd geboren op 15 september 1946 in New York in een welgesteld gezin. Omdat zijn moeder regelmatig in Frankrijk verbleef, lag zijn opvoeding voor een groot deel in handen van de kinderoppas. Op de universiteit van Yale hield hij het slechts één jaar uit en verhuisde in 1966 naar Vietnam om Engelse les te geven in Cholon. Het jaar daarop verbleef hij een tijd in Mexico waar hij werkte aan een roman, die overigens nooit werd uitgegeven.

In 1967 ging Stone het leger in. Als soldaat keerde hij terug naar Vietnam, waar hij vijftien maanden in dienst zat. Na de oorlog werd hij onderscheiden met een Bronze Star en een Purple Heart. Terug in Amerika begon met een filmstudie aan de Universiteit van New York. Daar kreeg hij les van onder anderen regisseur Martin Scorsese, die toentertijd zelf aan het begin stond van zijn carrière. Stone zelf ging aan de slag als scenarioschrijver.

Hij maakte zijn regiedebuut in 1974 met 'Seizure´, een inferieure horrorfilm. Als schrijver had Stone echter meer succes met zijn scenario voor 'Midnight Express´, de intense gevangenisdrama van Alan Parker. Voor deze adaptatie ontving hij zijn eerste Oscar. Desondanks maakte hij zelf in 1981 opnieuw een horrorfilm, 'The Hand´, met in de hoofdrol Michael Caine als striptekenaar wiens afgehakte hand al moordend een eigen leven leidt.

Na deze tweede misstap keerde Stone terug naar de schrijftafel en maakte in de jaren tachtig scripts voor 'Conan the Barbarian´, 'Year of the Dragon´, Ǝ Million Ways to Die´. Verblijvend in Parijs en afkickend van een cocaïneverslaving schreef hij het scenario voor Brian De Palma´s 'Scarface´ (1983) waarin Al Pacino een machtige drugskoning speelde.

In 1986 schreef en regisseerde Stone 'Salvador´ met James Woods als Amerikaanse verslaggever in het door burgeroorlogen geteisterde El Salvador. Voor het eerst toonde hij zijn interesse in sociale en politieke misstanden, die in latere films zijn handelsmerk zouden worden. Kort daarna brak Oliver Stone pas echt door als regisseur met 'Platoon´. Hierin gaf hij een realistisch, kritisch en schokkend beeld over de Amerikaanse soldaten tijdens de oorlog in Vietnam, wat daarvoor nog niet was gebeurd in Hollywood. Stone kreeg een Oscar voor Beste Regie en Beste Film.

Na 'Wall Street´ en 'Talk Radio´ zette Stone in 1989 zijn Vietnam-trilogie voort met 'Born on the Fourth of July´ over het leven van veteraan Ron Kovic, gespeeld door Tom Cruise. Dit leverde een tweede Oscar voor Beste Regie op. Maar het laatste deel, 'Heaven and Earth´ uit 1993, werd vanwege de overdosis aan ellende het minder goed ontvangen dan de voorgangers.

In 1991 maakte Oliver Stone een uitstapje naar de muziekwereld met 'The Doors´, een biopic over het leven van zanger Jim Morrison. Maar in datzelfde jaar kwam hij met een veel spraakmakender film: het drie uur durende 'JFK´, waarin de mysterieuze moord op president John F. Kennedy onder de loep werd genomen. Stone nam de geschiedenis van procureur-generaal Jim Garrison (gespeeld door Kevin Costner) als uitgangspunt. Het werd Stone echter kwalijk genomen dat hij door het gebruik van documentairebeelden feit en fictie door elkaar haalde. Desondanks deden de onthullingen in 'JFK´ over de eventuele betrokkenheid van de CIA, de FBI en het leger bij de moordaanslag zo´n dertig jaar na dato veel stof opwaaien in Amerika. De Oscar voor Beste Regie bleef dan ook uit.

'JFK´ baarde tevens opzien door zijn opvallende cinematografie en snelle montage. Diezelfde stijl hanteerde Stone ook voor 'Natural Born Killers´. Eveneens controversieel, maar dan op het vlak van geweld. 'Natural Born Killers´ was gebaseerd op een oud script van wonderboy Quentin Tarantino, maar die distantieerde zich van de Stone´s verfilming. Het was te verwachten dat de interpretatie van Oliver Stone zich voornamelijk zou richten op de mediapolitiek. En hoewel er veel te doen was rond 'Natural Born Killers´ – in Engeland werd de film voor een paar maanden verboden - was het geen groot succes.

Stone keerde daarom maar terug naar Washington om een ander heet hangijzer aan te pakken in de geschiedenis van het Witte Huis. Anthony Hopkins speelde de hoofdrol in 'Nixon´ (1995), waarin onder andere de Watergate-affaire ter sprake kwam. Het leek erop alsof het bioscooppubliek een beetje genoeg begon te krijgen van de maatschappelijke ellende die Stone hen telkens weer voorschotelde. Ondanks de geloofwaardige acteerprestatie van Hopkins als de Amerikaanse president Richard Nixon, waar men vooraf de meeste vraagtekens bij had gezet, was ook deze film geen hit.

Stone besloot de docudrama´s achter zich moest laten en maakte daarom in 1997 een fictiefilm met de toepasselijke titel 'U-Turn´. Deze roadmovie met Sean Penn en Nick Nolte was gebaseerd op het boek 'Stray Dogs´. Kennelijk had Stone in Nederland zijn credits verspeeld, want 'U-Turn´ werd hier naar de videotheek verbannen. Het heeft vijf jaar geduurd voordat Stone met 'Any Given Sunday´ weer in de bioscoop te zien was. Dit keer behandelde hij de wereld van het American Football, met niemand minder dan Al Pacino in de hoofdrol als oude rot in het vak.

In 2003 kwam Oliver Stone uit met 'Comandante', een documentaire over de ontmoeting tussen Oliver en de president van Cuba, Fidel Castro. Dit 100 minuten durende werk is slechts op kleine schaal vertoont en in Nederland onder andere te zien geweest op het IDFA 2003. De grote productie 'Alexander' (2004) brengt Stone weer wat meer 'in the picture'. Aan deze film over het leven van Alexander de Grote, werken sterren als Colin Farell, Angelina Joli en Anthony Hopkins mee.

Oliver Stone behoort tot één van de bekendste filmregisseurs en zijn naam zorgt nog altijd voor de nodige publiciteit zorgt, ondanks dat hij slechts met grote tussenpose een succesfilm weet te maken