Jackie Chan

Jackie Chan begon als kindacteur, ging daarna stunts doen, kreeg daardoor een contract als martial artist en werd zo als de eerste kung fu komiek de nr. 1 kaskraker van Azië, waarna hij de wereld veroverde. De carrière van Jackie Chan in een notendop. Met zijn door slapstick comedy geïnspireerde vechtstijl, zijn ongelooflijke stunts en onbegrensde charme is hij al meer dan twintig jaar een superster in Azië. Tot halverwege de jaren ’90 genoot hij in het westen slechts een cult-status. Maar ook dat is veranderd: Jackie Chan is een wereldster.

Jackie Chan werd op 7 april 1954 geboren in Hong Kong als Kong-sang Chan. Zijn ouders verhuisden kort na zijn geboorte naar Australië en pas op zesjarige leeftijd keerde Jackie met zijn ouders terug naar Hong Kong. Zijn vader meldde hem meteen aan bij de roemruchte Chinese Opera Academy, beroemd omdat veel Aziatische sterren daar hun opleiding genoten, maar berucht vanwege de ontstellende tucht en discipline die er heersten. Tijdens zijn tienjarige opleiding sloot Chan vriendschap met zijn ‘kung fu broers’ Sammo Hung en Yuen Biao, met wie later zou samenwerken aan talloze films waaronder de zeer succesvolle Project A en Wheels on Meals.

Op achtjarige leeftijd debuteerde Jackie Chan in de film Big and Little Wong Tin Bar. Twee jaar later zou hij al aan meer dan 25 speelfilms hebben meegewerkt, hoewel zijn aandeel vaak zo klein was dat er weinig informatie over is terug te vinden. Toen hij zeventien was, oogstte Jackie bewondering als stuntman die verder ging dan anderen. Zijn stuntwerk in de Bruce Lee-film Fist of Fury (waarin hij stunt double was voor het personage van Mr. Suzuki) is legendarisch vanwege de (destijds) hoogste val zonder bescherming in de geschiedenis van de kung fu-film.

Ondanks een hoofdrol in de film Little Tiger from Guangdong uit 1971 wilde het met Chan’s acteercarrière nog niet echt opschieten. Na de dood van Bruce Lee in 1973 probeerde producent / regisseur Lo Wei (The Big Boss, Fist of Fury) Jackie Chan te lanceren als een nieuwe Bruce Lee met films als New Fist of Fury. Het was niet bepaald een succes. Het was producent Ng See Yuen die het komisch potentieel van Chan onderkende en die dat voor het eerst probeerde te koppelen aan kung fu in Snake in the Eagle’s Shadow (1978). De combinatie van Chan’s superieure vechttechnieken en slapstick comedy sloeg in als een bom. Jackie Chan was beroemd.

Drunken Master (1979) was een nog groter succes en met zijn pas verkregen roem nam Jackie Chan de mogelijkheid te baat om meer invloed uit te oefenen op zijn films. Met Fearless Hyena maakte hij in hetzelfde jaar zijn debuut als schrijver en regisseur. Nu hij zich had voorgenomen volledige artistieke controle over zijn films te houden, was de tijd aangebroken om ook de zakelijke kant voor zijn rekening te nemen. Samen met Willie Chan richtte hij productiemaatschappij Golden Way op en sloot hij een overeenkomst met Golden Harvest voor de distributie van zijn films.

In 1980 volgde The Young Master, een meesterlijke kung fu komedie waarvan de beroemde vechtscène met de waaiers meer dan 300 takes vereiste! The Young master was een gigantisch succes in Azië en op aanraden van Golden Harvest-topman Raymond Chow deed Jackie Chan zijn eerste gooi naar internationale roem met een tweetal Amerikaanse producties. De eerste was Battle Creek Brawl, geregisseerd door Robert Clouse die eerder wonderen had verricht met Bruce Lee’s Enter the Dragon. Battle Creek Brawl deed in spektakel en komedie weinig onder voor Chan’s Hong Kong-producties, maar doordat de film zonder noemenswaardige promotie op de Amerikaanse markt werd gedumpt werd Jackie’s Amerikaanse debuut verre van een kassucces. Zijn tweede Amerikaanse film was The Cannonball Run, die weliswaar een miljoenenpubliek bereikte in het westen, maar niet vanwege Jackie, die immers slechts deel uitmaakte van een groot acteursensemble waarvan Burt Reynolds de belangrijkste was.

Terug in Hong Kong leek zijn carrière even in het slop te raken, maar met succesfilms Project A, Wheels on Meals en My Lucky Stars eiste hij zijn status als nummer 1 kung fu-ster weer op. In 1985 achtte hij de tijd weer rijp voor een poging de westerse markt te veroveren. Maar ondanks zijn sterrendom in Azië was Jackie Chan in de VS nooit boven de cult-status uitgegroeid. Dat betekende dat hij in Amerika minder in de melk te brokkelen had bij de productie van zijn film. The Protector, van de notoire exploitatiefilmer James Glickenhaus (The Exterminator) werd een rommelige en bovendien nogal groezelige actiefilm, waarin Jackie nauwelijks in staat werd gesteld zijn acrobatische vechtkunsten en stuntwerk te vertonen.

Die waaghalzerij, zo typerend voor Jackie’s films, zou hem overigens nog bijna het leven kosten. Na zijn box office succes Police Story begon hij aan de opnamen van Armour of God, een plezierige avonturenfilm a la Indiana Jones. In de openingsscènes zien we hoe Jackie een gevaarlijke sprong maakt van een hoge kasteelmuur naar een boom. Bij de eerste take kwam hij verkeerd terecht, waarop Jackie enkele meters naar beneden viel en zijn hoofd stootte tegen een steen. Daarbij liep hij een ernstige schedelbreuk op. Bij de outtakes aan het einde van de film (sinds de jaren ’80 vaste prik bij een Jackie Chan-film) is dit ongeluk te zien.

In de tweede helft van de jaren ’80 had hij vooral succes met twee vervolgfilms, Project B en Police Story II. Miracles uit 1987 was een buitenbeentje in het Jackie Chan-oeuvre. Aan de aankleding van de film, die zich afspeelt in de jaren dertig, is bijzonder veel zorg besteed. De kostuums en decors zijn het neusje van de zalm en de personages zijn beter uitgewerkt dan in een Jackie Chan-film gebruikelijk is. In Twin Dragons van regisseur Tsui Hark speelde Jackie een dubbelrol als een tweeling. De film deed het aardig, maar niet zo goed als City Hunter uit 1993, een krankzinnige Manga-verfilming van de populaire regisseur Wong Jing. De kolderieke waanzin van die film staat in contrast met de donkere toonzetting van Crime Story, een op feiten gebaseerde misdaadfilm.

Halverwege de jaren ’90 kwam dan eindelijk de doorbraak in het westen. New Line Cinema kocht Rumble in the Bronx aan, een film die Jackie in 1994 in Canada had opgenomen voor de thuismarkt in Hong Kong. New Line zorgde voor een hermontage, nasynchronisatie en – het allerbelangrijkste – een effectieve reclamecampagne. Rumble in the Bronx werd een succes in de Verenigde Staten, waarna Police Story 3: Supercop, die nog voor Rumble was opgenomen, dezelfde behandeling kreeg op de Amerikaanse markt. Maar de echte klapper moest nog komen. In Rush Hour werd Jackie gekoppeld aan de brutale komiek Chris Tucker en de wisselwerking tussen de twee leverde goud aan de kassa op. In de eerste maand harkte Rush Hour meer dan 100 miljoen dollar aan recettes binnen. Het vervolg, Rush Hour 2, zal in de zomer van 2001 naar verwachting een zelfde succes ten deel vallen.

Door Amerikaanse producties als Shanghai Noon, een komische western waarin hij verbaal wordt bijgestaan door acteur Tom Wilson, af te wisselen met Hong Kong-films als The Accidental Spy (Teddy Chan, 2001) kan Jackie Chan zijn status als wereldster behouden zonder de fans van de volbloed HK-cinema teleur te stellen. Het duurt niet lang meer of Jackie Chan is vijftig jaar oud, en nog springt hij tegen muren op, verbaast hij ons met acrobatische vechtscènes en weet hij ons in te pakken met zijn jongensachtige charme. Deze toewijding aan zijn publiek is wat Jackie Chan al meer dan twintig jaar geliefd maakt bij miljoenen fans over de hele wereld.

Jackie Chan is niet te stoppen. Zo was Chan in 2007 wederom te zien in 'Rush Hour', ditmaal in deel 3. In 2008 was de martial-arts kunstenaar te zien in 'The Forbidden Kingdom' en leende hij zijn stem aan de animatiefilm 'Kung Fu Panda'.